Pozew o rozwód: co musi zawierać, gdzie złożyć i ile kosztuje

Pozew o rozwód składa się do sądu okręgowego właściwego dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, a opłata wynosi 600 zł. Pismo musi zawierać oznaczenie sądu i stron, wyraźnie sformułowane żądanie rozwodu, wskazanie faktów, które je uzasadniają, informację o próbie pozasądowego rozwiązania sporu oraz podpis. Przy rozwodzie bez orzekania o winie na zgodny wniosek małżonków sąd po uprawomocnieniu wyroku zwraca połowę opłaty, czyli 300 zł.

Pozew rozwodowy nie jest skomplikowanym pismem, ale jest pismem formalnym: braki w nim kończą się wezwaniem do uzupełnienia i stratą kilku tygodni. Poniżej rozkładamy go na części, pokazujemy, co wpisać w każdej z nich, i wyjaśniamy, co dzieje się po złożeniu.

Pozew rozwodowy jest pismem procesowym, więc musi spełniać wymogi stawiane każdemu takiemu pismu, a dodatkowo te właściwe dla pozwu. W praktyce sprowadza się to do ośmiu elementów.

Do tego dochodzi informacja, czy przed wniesieniem sprawy podjęliście próbę mediacji albo innego pozasądowego rozwiązania sporu, a jeśli nie, to dlaczego. To odrębny wymóg i jego pominięcie również kończy się wezwaniem do uzupełnienia.

Jak sformułować żądanie

Żądanie to serce pozwu i musi być konkretne. W sprawie rozwodowej składa się zwykle z kilku punktów:

1. 1Rozwiązanie małżeństwa przez rozwód - z orzeczeniem o winie konkretnego małżonka, z winy obu stron albo bez orzekania o winie.
2. 2Władza rodzicielska i miejsce pobytu dziecka, jeśli macie małoletnie dzieci.
3. 3Kontakty z dzieckiem - albo wniosek o ich ustalenie, albo zgodne oświadczenie, że rodzice porozumieli się w tej sprawie.
4. 4Alimenty na dziecko - wraz ze wskazaniem kwoty i terminu płatności.
5. 5Sposób korzystania ze wspólnego mieszkania, jeśli nadal mieszkacie razem.
6. 6Koszty procesu - wniosek o zasądzenie ich od strony przeciwnej.

Jeśli zależy Ci na czasie, to właśnie treść żądania przesądza o tempie. Szybki rozwód w praktyce oznacza jedno: żądanie rozwiązania małżeństwa bez orzekania o winie, przy zgodnym stanowisku obojga małżonków i braku sporu o dzieci. Taka sprawa kończy się często na jednej rozprawie. Każdy dodatkowy punkt sporny, a zwłaszcza żądanie orzeczenia winy, wydłuża postępowanie o miesiące.

To decyzja, która najmocniej wpływa na długość i koszt postępowania.

Orzeczenie winy ma realne znaczenie w jednej sprawie: alimentów na rzecz byłego małżonka. Małżonek uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia znajduje się w gorszej sytuacji, jeśli drugi małżonek będzie ich żądał. Poza tym wina nie wpływa ani na podział majątku, ani na władzę rodzicielską, ani na alimenty na dzieci, co bywa źródłem nieporozumień.

Uwaga na pułapkę: sąd nie orzeknie rozwodu na żądanie małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia, jeżeli drugi małżonek się na to nie zgadza. Są od tego wyjątki, ale to właśnie ta sytuacja najczęściej przedłuża sprawy rozwodowe o lata.

Właściwy jest sąd okręgowy, nie rejonowy. Rozwód należy do spraw o prawa niemajątkowe, a te rozpoznają sądy okręgowe, niezależnie od wartości majątku małżonków.

O tym, który konkretnie sąd okręgowy, decyduje kolejność:

1. 1Ostatnie wspólne miejsce zamieszkania małżonków, jeżeli choć jedno z nich nadal mieszka w tym okręgu. Sąd nie traci właściwości, jeśli jedno z małżonków mieszka w okręgu, nawet gdy nie w tej samej miejscowości co wcześniej.
2. 2Miejsce zamieszkania pozwanego, gdy pierwsza podstawa odpada.
3. 3Miejsce zamieszkania powoda, gdy pozwany nie ma miejsca zamieszkania w Polsce.

Pismo złożone w niewłaściwym sądzie nie przepada, bo sąd przekaże je według właściwości. Kosztuje to jednak tygodnie, a czasem miesiące.

Jeśli nie wiesz, który sąd okręgowy obsługuje Twoje miasto, sprawdź to na stronie katalogu dla swojego miasta: Warszawa, Kraków, Wrocław, Poznań, Gdańsk, Katowice, Łódź, Lublin. Przy każdym mieście podajemy właściwy sąd okręgowy wraz z adresem.

Opłata stała od pozwu o rozwód wynosi 600 zł i wynika z ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Płaci ją osoba wnosząca pozew, przelewem na rachunek sądu albo znakami opłaty sądowej.

Dwie sytuacje zmieniają ten rachunek na Twoją korzyść:

• Rozwód bez orzekania o winie na zgodny wniosek małżonków: sąd z urzędu zwraca połowę opłaty, czyli 300 zł, po uprawomocnieniu się wyroku.
• Pojednanie małżonków przed sądem pierwszej instancji: sąd zwraca całą wniesioną opłatę.

Jeżeli w sprawie rozstrzygany jest także podział majątku wspólnego, dochodzi osobna opłata: 300 zł przy zgodnym projekcie podziału i 1000 zł, gdy zgody nie ma. To kolejny powód, żeby spróbować uzgodnić podział przed rozprawą.

Przy trudnej sytuacji finansowej możesz złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach na urzędowym formularzu. Szersze zestawienie wydatków, razem z honorarium kancelarii, znajdziesz w poradniku ile kosztuje rozwód, a tabele stawek minimalnych w zestawieniu stawek adwokackich.

Jakie załączniki dołączyć do pozwu

Lista jest krótka, ale żaden z tych dokumentów nie może zostać pominięty.

• Odpis skrócony aktu małżeństwa - dokument podstawowy, bez niego sprawa nie ruszy.
• Odpisy skrócone aktów urodzenia małoletnich dzieci - jeśli macie dzieci.
• Odpis pozwu wraz z załącznikami dla pozwanego - sąd doręcza go drugiej stronie, więc całość składasz w dwóch egzemplarzach plus jeden dla siebie z prezentatą.
• Potwierdzenie uiszczenia opłaty 600 zł albo wniosek o zwolnienie od kosztów.
• Dowody na okoliczności z uzasadnienia - przy rozwodzie z winą: korespondencja, zdjęcia, zaświadczenia, dane świadków z adresami.
• Zaświadczenie o dochodach, jeśli żądasz alimentów.

Pełniejszą listę wraz z tym, skąd uzyskać poszczególne dokumenty, zebraliśmy w poradniku jakie dokumenty do rozwodu.

Uzasadnienie jest tą częścią, która sprawia najwięcej trudności, bo wymaga opisania własnego małżeństwa. Zasada jest jedna: opisujesz fakty, nie emocje i nie przepisy.

Sąd musi na podstawie Twojego opisu stwierdzić, że między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Oznacza to ustanie trzech więzi: uczuciowej, fizycznej i gospodarczej, przy czym stan ten nie rokuje powrotu.

Praktyczny układ uzasadnienia:

1. 1Kiedy i gdzie zawarliście małżeństwo, czy macie dzieci i w jakim są wieku.
2. 2Jak układało się małżeństwo i od kiedy zaczęły się problemy, z przybliżonymi datami.
3. 3Co doprowadziło do rozkładu pożycia - konkretne zdarzenia, nie oceny.
4. 4Od kiedy nie prowadzicie wspólnego gospodarstwa, czy mieszkacie razem, czy osobno.
5. 5Dlaczego rozkład jest trwały - czy były próby pojednania i z jakim skutkiem.
6. 6Uzasadnienie żądań dotyczących dzieci - gdzie dziecko mieszka, kto się nim zajmuje, jakie są koszty utrzymania.

Przy rozwodzie bez orzekania o winie uzasadnienie może być zwięzłe, bo sąd nie bada, kto zawinił. Przy żądaniu orzeczenia winy musisz opisać konkretne zachowania drugiego małżonka i wskazać dowody na każde z nich.

Po złożeniu pozwu przebieg jest następujący:

1. 1Badanie formalne - sąd sprawdza, czy pismo jest kompletne i opłacone. Braki oznaczają wezwanie do uzupełnienia w terminie tygodnia.
2. 2Doręczenie pozwu pozwanemu wraz z wezwaniem do złożenia odpowiedzi, zwykle w terminie dwóch tygodni.
3. 3Wyznaczenie terminu rozprawy - w zależności od obciążenia sądu od kilku tygodni do kilku miesięcy.
4. 4Rozprawa - przesłuchanie stron, a przy sporze także świadków.
5. 5Wyrok i jego uprawomocnienie po upływie terminu na apelację.

Ile trwa rozwód? Przy zgodnym stanowisku obojga małżonków, bez orzekania o winie i bez sporu o dzieci, sprawa kończy się często na jednej rozprawie, a całość zamyka się w kilku miesiącach. Przy żądaniu orzeczenia winy, sporze o kontakty albo konieczności powołania biegłych postępowanie trwa z reguły ponad rok. Największy wpływ na czas ma nie sąd, lecz to, o ile rzeczy się spieracie.

Jeśli potrzebujesz uregulować alimenty jeszcze w trakcie postępowania, nie czekaj na wyrok: służy do tego wniosek o zabezpieczenie, który sąd rozpoznaje szybciej niż sprawę główną. Opisujemy go w poradniku o zabezpieczeniu alimentów.

To dwie różne sprawy i w praktyce rzadko załatwia się je jednym pismem. Sąd może dokonać podziału majątku w wyroku rozwodowym, ale tylko wtedy, gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu. W praktyce udaje się to przy zgodnym stanowisku małżonków i nieskomplikowanym majątku.

Przy sporze o mieszkanie, kredyt hipoteczny albo nakłady z majątku osobistego podział prowadzi się osobno, już po rozwodzie, jako odrębne postępowanie. Opisujemy je w poradniku podział majątku po rozwodzie.

Jeśli chcesz uporządkować sprawy majątkowe, ale nie zdecydowałeś się jeszcze na rozwód, możliwa jest osobna droga: podział majątku bez rozwodu. Warto też wiedzieć, że wina nie wpływa na podział majątku. Udziały małżonków w majątku wspólnym są co do zasady równe niezależnie od tego, kto odpowiada za rozpad małżeństwa.

Dostałeś pozew o rozwód? Co zrobić

Jeśli to Ty jesteś stroną pozwaną, sytuacja wygląda inaczej. W wezwaniu z sądu znajdziesz termin na złożenie odpowiedzi na pozew, zwykle dwa tygodnie od doręczenia.

W odpowiedzi na pozew możesz:

• zgodzić się na rozwód i na jego warunki,
• zgodzić się na rozwód, ale zakwestionować żądanie orzeczenia winy albo żądania dotyczące dzieci i alimentów,
• żądać orzeczenia rozwodu z winy powoda,
• wnosić o oddalenie powództwa, jeżeli nie zgadzasz się na rozwód.

Termin na odpowiedź liczy się od doręczenia, a nie od dnia, w którym odebrałeś przesyłkę z poczty po awizo. Jeśli potrzebujesz pomocy, a nie stać Cię na pełnomocnika, sprawdź, czy przysługuje Ci darmowa pomoc prawna albo pełnomocnik z urzędu.

• Złożenie pozwu w sądzie rejonowym. Rozwód należy wyłącznie do sądów okręgowych.
• Brak podpisu. Najczęstszy brak formalny i najłatwiejszy do uniknięcia.
• Jeden egzemplarz zamiast dwóch. Odpis dla pozwanego jest obowiązkowy.
• Uzasadnienie w formie wywodu prawnego. Sąd oczekuje faktów i dat, nie cytowania przepisów.
• Żądanie winy bez dowodów. Samo twierdzenie nie wystarczy; bez dowodów sprawa się tylko przedłuża.
• Pominięcie informacji o próbie mediacji. Odrębny wymóg, łatwy do przeoczenia.
• Brak załączonego aktu małżeństwa. Bez niego sprawa nie ruszy.
• Żądanie rozwodu przy wyłącznej własnej winie, gdy druga strona się nie zgadza.

W sprawie rozwodowej nie ma przymusu adwokackiego: możesz złożyć pozew i prowadzić sprawę samodzielnie. Przy rozwodzie bez orzekania o winie, bez dzieci i bez sporu o majątek wielu osobom to wystarcza.

Pomoc kancelarii zwykle się opłaca, gdy w grę wchodzi orzeczenie winy, spór o kontakty z dzieckiem lub miejsce jego pobytu, majątek obejmujący nieruchomość albo kredyt, małżonek mieszkający za granicą, albo gdy druga strona ma już pełnomocnika.

Jeśli szukasz kancelarii, zacznij od adwokata rozwodowego w swoim mieście, a kryteria wyboru i pytania do zadania na pierwszym spotkaniu zebraliśmy w poradniku jak wybrać adwokata. Warto też przeczytać, co przygotować na pierwszą wizytę, bo przy sprawie rozwodowej komplet dokumentów na starcie realnie skraca rozmowę.

Jeżeli rozważacie rozstanie bez postępowania sądowego, sprawdź, w jakich sytuacjach jest to możliwe: rozwód bez sądu.

Opłata od pozwu o rozwód w wysokości 600 zł oraz zwrot połowy opłaty przy rozwodzie bez orzekania o winie wynikają z ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Właściwość sądu okręgowego oraz zasady ustalania sądu właściwego dla sprawy rozwodowej wynikają z Kodeksu postępowania cywilnego, a przesłanki rozwodu i zakres rozstrzygnięć zawartych w wyroku z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Aktualne teksty obu kodeksów znajdziesz w Internetowym Systemie Aktów Prawnych. Stan na 19 października 2026 r.

Ten tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną w Twojej sprawie. O przebiegu i wyniku konkretnego postępowania decyduje sąd na podstawie całości okoliczności.